3 late gevolgen van kanker – en hoe ze invloed hebben op werk

Kanker heeft veel gevolgen, ook na de behandelingen. Wanneer iemand weer aan het werk gaat, spelen er vaak restklachten die impact hebben op het werkvermogen. In de vele jaren dat Re-turn actief is zien we vooral deze top 3: vermoeidheid, cognitieve beperkingen en wisselende belastbaarheid. Ze hoeven een succesvolle re-integratie niet in de weg te staan. Er zijn verschillende manieren om met deze ‘late gevolgen’ om te gaan.

Vermoeidheid

Vermoeidheid is de meest genoemde klacht bij kanker die nog lang na de behandelingen kan aanhouden. Deze vermoeidheid is anders van aard dan gewone inspanningsvermoeidheid. Dit zijn enkele typische kenmerken van vermoeidheid bij kanker:

De vermoeidheid treedt plotsklaps op, zonder waarschuwing en meestal niet als gevolg van inspanning.
De moeheid is extreem en lijkt op uitputting.
Het herstel duurt langer dan bij een ‘normale’ vermoeidheid en extra rust of slapen helpt meestal niet.
De moeheid kan gepaard gaan met andere lichamelijke en cognitieve klachten.

Voor de werkomgeving is het lastig om zich voor te stellen wat de aard van deze vermoeidheid is, wat kan leiden tot onbegrip of ongeduld.

TIP voor de werkomgeving: als leidinggevende of naaste collega: let op de signalen van vermoeidheid en ga erover met de persoon in gesprek. Besef dat het niet om ‘gewone’ vermoeidheid gaat. Laat merken dat je snapt dat het niet zijn of haar schuld is en bespreek manieren om ermee om te gaan. Bijvoorbeeld door het aanpassen van werktijden, taken, pauzes of de werksituatie. Omgaan met vermoeidheid in het werk is wat anders dan thuis waar het tempo en handelingsactiviteit vaak lager liggen.

Cognitieve belemmeringen

60% van de mensen met kanker rapporteert op enig moment tijdens of na de ziekte cognitieve beperkingen. Dit betreft bijvoorbeeld:

Concentratiestoornissen
Geheugenstoornissen
Moeite met denken
Op woorden komen
Moeite met beslissingen nemen
Niet snel kunnen schakelen
Moeite met informatieverwerking

Deze symptomen worden ook wel eens samengevat als ‘chemobrein’. De klachten kunnen lang aanhouden en voor de degene die ermee te maken heeft zijn ze vaak frustrerend. Binnen het werk heeft het vooral zin om deze klachten gestructureerd in kaart te brengen met iemand die er verstand van heeft. Je kunt dan kijken naar praktische manieren om ermee om te gaan. Kan iemand bijvoorbeeld beter een aanpassing doen op de taken, of op de uren?

TIP voor de werkomgeving: de oorzaken voor vermoeidheid en cognitieve belemmeringen zijn altijd multi-causaal. Er is geen behandeling of pil waarmee je ze kunt oplossen (was het maar zo makkelijk). Het is zinniger om je samen te richten op compenserende strategieën. Dat betekent: dingen anders doen waardoor ze beter lukken, bijvoorbeeld door te monotasken, de werkplek anders in te richten, uren anders te verdelen of het takenpakket aan te passen.

Wisselende belastbaarheid

Vaak zijn mensen na kanker wisselend belastbaar. Dat heeft onder andere te maken met de genoemde vermoeidheid en cognitieve klachten. De ene keer kan een persoon een ‘goede’ dag hebben en later in de week een ‘slechte’ dag. Voor collega’s lijkt het dan alsof ze niet op die persoon kunnen rekenen en dat kan veel onbegrip opleveren. Ook voor de persoon zelf is het lastig om ermee om te gaan: wanneer moet je doorzetten en toch maar aan het werk gaan, en wanneer is het beter om gas terug te nemen?

Dit effect kan zichzelf ook versterken als je er niet alert op bent. Met name bij kanker is dat een risico. De wisselende belastbaarheid kan namelijk lang aanhouden en dan kunnen verwachtingen uiteen gaan lopen.

TIP voor de werkomgeving: met name de leidinggevende (in een loondienstsituatie) heeft hierin een belangrijke rol. Die moet zich realiseren dat dit kan spelen. Het is in ieder geval belangrijk dat hij of zij het gemakkelijk maakt voor de medewerker om hierover te praten. Bijvoorbeeld door het inplannen van een wekelijks praatje, formeel of informeel. Daarnaast moet hij of zij de werkomgeving voorlichten over de situatie en betrekken bij oplossingen. Je wilt de re-integrerende collega niet buitenspel zetten, maar ook niet onder druk zetten met harde deadlines. Zoek samen naar werkzaamheden die wel bij de capaciteiten van de werkende passen, maar niet in gevaar komen als er een paar slechte dagen zijn.

Wees alert

Re-integratie bij kanker is iets dat je samen doet, als werkende met je werkomgeving. Bij kanker zijn de late gevolgen een belangrijke factor in het werk waar je ook samen alert op moet zijn. Het kan niet zo zijn dat de werkende daar de volledige verantwoordelijkheid voor krijgt. In een loondienstsituatie heeft vooral de leidinggevende een belangrijke rol. Die moet beseffen welke late gevolgen kunnen optreden, samen optrekken met de werkende bij de re-integratie en ondersteuning inschakelen waar nodig.

Deze 3 factoren bagatelliseren of denken dat het net zo is als bij een ander soort integratie, zal zorgen dat de re-integratie spaak loopt of niet duurzaam is. Het is echt anders. Daarom is bij kanker een deskundige en gespecialiseerde re-integratiebegeleiding een must.

Wil je weten wat Re-turn voor jou zou kunnen betekenen? Neem dan contact op via het formulier, mail ons of bel direct via 085-080 6833.