Een collega die re-integreert na kanker: wat kun jij doen?

Wanneer een collega kanker heeft gehad en uit de running is geweest, is het fijn als hij of zij weer op het werk komt. Toch vinden collega’s en leidinggevenden het soms lastig om ermee om te gaan. Wat vraag je wel en niet? Waar kun je op rekenen? En waar moet je rekening mee houden? Re-integratieconsultant Agnes Kroon deelt haar kennis.

Iemand die binnen een dienstverband re-integreert, heeft een leidinggevende (of casemanager) die betrokken is bij de re-integratie*. De werkgever en werknemer zijn immers samen verantwoordelijk voor het re-integratietraject. Daarom is het belangrijk beiden bij de re-integratiebegeleiding te betrekken.

Welke kennis heeft de leidinggevende?

Agnes is een van de zelfstandige re-integratieconsultants in het netwerk van Re-turn. Zij vertelt: ‘Wanneer we een trajectplan maken met een cliënt die in dienst is, heb ik ook contact met de leidinggevende. Ik wil weten of die persoon bekend is met werk en kanker, of ze eerder zoiets hebben meegemaakt en of de manager zelf een idee heeft hoe hij of zij de medewerker kan begeleiden.’

Om leidinggevenden nog meer houvast te geven, ontwikkelde Re-turn de Whitepaper voor managers en HR. Daarin staan veel praktische tips, per ziektefase.

*Niet altijd is er een leidinggevende aanwezig, bijvoorbeeld als ondernemer re-integreert of als iemand vanuit een uitkering aan het werk gaat. Dan kan er bijvoorbeeld wel een casemanager vanuit de verzekeraar betrokken zijn, waar we als Re-turn contact mee hebben.

Voorlichting aan manager en collega’s over werk en kanker

Bij een groot bedrijf zijn vaak wel protocollen en is er, helaas, soms al ervaring met een medewerker die kanker heeft gehad. Agnes: ‘Dan bespreek ik samen met de leidinggevende hoe we die kennis kunnen inzetten en waar ik nog iets kan toevoegen. Bij een klein bedrijf is zulke ervaring er vaak niet. Dan ligt er voor mij een grotere taak op het gebied van voorlichting aan de leidinggevende en soms ook aan collega’s. Belangrijke thema’s daarin zijn de late gevolgen van kanker (vermoeidheid, cognitieve belemmeringen en wisselende belastbaarheid) en hoe het werkvermogen zich ontwikkelt.’

Communicatie op de werkvloer bij kanker

‘Een ander belangrijk onderwerp is de communicatie. Het is in ieder geval belangrijk dat de leidinggevende, in overleg met de medewerker, de collega’s op de hoogte stelt van de terugkeer van de medewerker. Dit kan de manager bijvoorbeeld doen in een teamoverleg of een interne nieuwsbrief. Zulke zaken bespreken we, dat is onderdeel van onze begeleiding.’

‘Hé, hoe gaat het?’

De eerste werkdag na verzuim is een belangrijk moment voor de medewerker en de werkomgeving. Dat moment verdient aandacht. ‘Als we eerder betrokken zijn, benadrukken we altijd dat het goed is om elkaar niet uit het oog te verliezen, en contact te houden tijdens het verzuim,’ vertelt Agnes. ‘Dat verlaagt de drempel om weer naar het werk te gaan en maakt het contact op zo’n dag makkelijker. Ik bereid die eerste dag altijd voor met de cliënt. Onder andere door van tevoren te bedenken wat je antwoordt op de meest voorkomende vragen. Zoals: ‘Hoe gaat het nu?’

Dat is een hele normale vraag, maar die kan je toch overvallen. Door een paar zinnen klaar te hebben kun je zelf het gesprek een beetje leiden en ongewilde emoties voorkomen. Aan de andere kant is het de taak van de leidinggevende om de collega’s voor te bereiden en uit te leggen wat zij van de re-integrerende medewerker kunnen verwachten.’

Hoe bepaal je samen de werkzaamheden?

Agnes: ‘De leidinggevende bepaalt, samen met de medewerker, wat hij of zij gaat doen. Niet de collega’s. Die kunnen denken: Oh, je bent weer terug, dan kun je mooi dit klusje doen. Dat is niet de bedoeling en ook niet prettig. Het kan overkomen alsof iemand meteen op een zijspoor wordt gezet. Mijn advies aan de leidinggevende en de re-integrerende medewerker is altijd: kies samen werkzaamheden uit die passen bij de functie en het werkvermogen op dat moment. En zorg dat de leidinggevende dat bewaakt.’

‘Oh, je haar!’

De belangrijkste tips die Agnes aan collega’s zou willen meegeven, gaan over de communicatie. ‘Vaak weten collega’s zich niet goed een houding te geven of weten ze niet wat ze moeten zeggen. Hoewel elke persoon en elke situatie uniek is, kan ik wel een paar algemene tips geven:

Focus niet op uiterlijke kenmerken, maar op de persoon zelf. Zo valt bijvoorbeeld op dat iemand door de chemo nieuw, korter haar heeft. De uitspraak ‘Oh, meid, je haar!’ kan enorm pijnlijk zijn. Parkeer je eigen eerste indruk en kijk naar de persoon. Een betere binnenkomer is: ‘Wat fijn om je weer te zien.’
Dat is lastig, zeker als jij je ongemakkelijk voelt tegenover de medewerker die terugkeert. Maar het is belangrijk om te luisteren. Parkeer daarbij je eigen emoties en ervaringen. Begin bijvoorbeeld niet meteen over iemand die je kent die ‘ook kanker had’. Laat ruimte voor de medewerker om zelf te vertellen wat hij of zij kwijt wil.
Dat brengt me op de volgende tip: iedereen heeft zijn eigen manier om met kanker om te gaan. De ene persoon wil het er misschien veel over hebben, de ander juist niet. Dat is heel persoonlijk. Geef daar ruimte voor en doe geen aannames. Als je het niet weet, kun je bijvoorbeeld zeggen: ik weet niet goed hoe ik je kan helpen, wat vind je prettig? Of: Wil je het erover hebben, of liever niet?
Mensen die behandeld zijn tegen kanker, krijgen vaak nog jarenlang controles. Vlak voor zo’n controle is er extra spanning en dat kan het functioneren of de communicatie met je collega beïnvloeden. Wees je daarvan bewust en toon begrip.
Doe gewoon en praat over fijne dingen. Degene die ziek is, heeft waarschijnlijk niet zoveel energie en de werkomgeving kan een plek zijn om op te laden. Ga dus niet eindeloos klagen over een vervelende klant of een mislukte reorganisatie. Houd het zoveel mogelijk positief.’

Wie re-integreert na kanker is vooral een mens

‘Het belangrijkste advies dat ik elke leidinggevende en collega kan geven is: behandel de medewerker die terugkeert vooral als mens en medewerker, en niet als een kankerpatiënt. En geef ruimte. Ruimte om te praten, om er te zijn, om het soms wel en soms even niet aan te kunnen. Het is heel normaal dat je je daar als collega af en toe ongemakkelijk bij voelt. Ook dat is menselijk. Tot slot, als je niet weet hoe je je re-integrerende collega het beste kunt helpen, kun je het altijd ook nog gewoon vragen.’

Wil je weten wat Re-turn voor jou zou kunnen betekenen? Als medewerker, werkgever of ondernemer?

Neem dan contact op via het formulier, mail ons of bel direct via 085-080 6833.